AstroLAB's Virtuele Sterrenwacht

Observatiesessie 1

De baan van de Zon aan de hemel

Welkom bij onze MOBOTIX hemelcamera! Vandaag gaan we met behulp van deze camera de baan die de Zon aan de hemelkoepel beschrijft gedurende het jaar eens van naderbij onderzoeken.

Op het einde en het begin van het jaar beschrijft de Zon een héél lage baan aan de hemel. Naarmate het jaar vordert klimt de Zon alsmaar hoger aan de hemel. Eind juni bereikt de Zon haar hoogste punt. Tussen Juli en December zal de Zon opnieuw een steeds lagere baan aan de hemel beschrijven.

Klik hier om een grotere foto en wat uitleg van de hemelcamera te krijgen...

De AstroLAB IRIS hemelcamera, alias "de sky-watcher", neemt om de 8 minuten een foto van de zuidelijke hemel. In zo'n 6 maanden tijd neemt de sky-watcher maar liefst zo'n 15.000 foto's en verzamelt zo'n 1GB aan gegevens!

Hier kunt U alvast altijd "live" waarnemingen doen!

Op basis van foto's genomen door deze hemelcamera zijn er voor verschillende dagen een filmpje gemaakt van het traject dat de Zon aan de Zuidelijke hemel aflegt. Door vergelijking van de diverse filmpjes kun je zelf constateren dat naarmate het jaar vordert, de Zon een steeds hogere baan aan de hemel aflegt.

Deze hemelcamera is tegen overbelichting beschermd. Dit heeft als gevolg dat het zonneschijfje, die in de meeste cameras eigenlijk niet meer te volgen is doordat ze verdwijnt in een totaal overbelichte zone op de foto, bij deze opnames netjes blijft afgebeeld staan als een rode stip. Je kunt dus op iedere foto duidelijk de Zon opmerken.

Als je de banen van de Zon op 2 verschillende data wil vergelijken, dan is het best om de twee filmpjes naast elkaar te zetten op je scherm en ze tegelijkertijd te laten afspelen. Je kunt dan onmiddellijk verschillen in hoogtes opmerken.

We hebben ook één animatiefilmpje gemaakt van de stand van de Zon op verschillende dagen tussen 27 Februari en 3 Maart 2004. De animatie toont de stand van de Zon telkenmale om exact 12h 12m. Bepaalde dagen ontbreken uiteraard in het filmpje aangezien het op die dagen bewolkt was en dus de positie van de Zon niet kon bepaald worden. Een overzichtje van alle hemelfoto's van 12h 12m voor die periode vind je hier. Hoe dan ook, wanneer je het filmpje bekijkt, dan zie je daar toch al heel goed hoe snel de zon in de loop van enkele weken opklimt. Als er in 2005 op de bewolkte dagen van 2004 wel Zon is, dan zullen ook die foto's mettertijd aan de animaties worden toegevoegd.

Succes er mee!


 
Resolutie van de waarneming
Waarnemingsdatum
640 x 480
480 x 360
15 Januari 2004
Filmpje (1,5 MB) Filmpje (0,9 MB)
9 Februari 2004
Filmpje (2,2 MB) Filmpje (1,3 MB)
26 Februari 2004
Filmpje (2,3 MB) Filmpje (1,3 MB)
7 Februari 2004 -
3 Maart 2004
Filmpje (3,2 MB) Filmpje (1,9 MB)
Nu
Live
-

Meer doen ?
  • SUN View Applet
    Met deze applet kun je de baan van de Zon aan de hemel voor iedere dag van het jaar laten visualiseren en dit voor iedere willekeurige plaats op Aarde.


  • Meer weten ?
  • MOBOTIX Digital Network Camera
  • De Zon Vandaag
  • Educatieve Fiche over de Zon
  • Educatieve Brochure N° 1: De Zon, onze Dagster (lage, medium en hoge resolutie)


  • Kun je deze vragen beantwoorden ?

  • 1. Hoeveel graden stijgt de Zon tussen 15 Januari en 15 Februari ?
    Antwoord: Met behulp van de "Sun View Applet" kun je afleiden dat op 15 Januari de Zon een maximale hoogte bereikt van 16°. Op 15 Februari is deze hoogte al toegenomen tot maar liefst bijna 25°. In één maand tijd klimt de Zon dus zo'n 9 graden aan het hemelfirmament.

  • 2. Bereikt de Zon altijd haar hoogste punt van de dag (= het culminatiepunt) om 12h 's middags ?
    Antwoord: Nee, helemaal niet! Bereken de baan van de Zon voor verschillende data met behulp van de "Sun View Applet" (kies hierbij Brussel als locatie). Je zult opmerken dat gedurende het jaar dit hoogste punt meestal niet wordt bereikt op het middaguur. Op valentijnsdag (14 Februari) wordt het hoogste punt bereikt omstreeks 11h 57m lokale tijd, terwijl op 1 Januari dit gebeurt omstreeks 11h 46m. Halverwege Maart bedraagt het verschil zo maar eventjes 21 minuten: omstreeks 11h 39m bereikt de Zon reeds haar hoogste punt. Er is dus een verschil tussen de middelbare zonnetijd en de tijd die je zou kunnen afleiden uit de stand van de Zon: we noemen dit verschil de tijdsvereffening. Dit tijdsverschil ontstaat omdat de baan van de Aarde rond de Zon niet rond is, maar ellipsvormig. In het begin van het jaar staat de Aarde dichter van de Zon en beweegt ze sneller dan gemiddeld. In de Zomer staat de Aarde verder van de Zon (inderdaad, vele mensen denken dat het in de Zomer warm is omdat de Aarde dicht van de Zon zou staan, maar dit is onjuist), en beweegt de trager dan normaal. Concreet betekent dit trager of sneller bewegen van de Aarde ten opzichte van een middelbare snelheid, dan de Zon als het ware te vroeg of te laat culmineert aan het hemelfirmament.

  • 3. Staat de Zon op haar hoogste punt van de dag (= het culminatiepunt) steeds in het Zuiden ?
    Antwoord: Nee, helemaal niet! In de loop van het jaar zul je merken dat het Azimuth (= hoek ten opzichte van het Noorden) van de Zon niet steeds = 180°. Tot halverwege april zal de Zon iets Oostelijker culmineren. Daarna iets Westelijker tot zowat eind Juni. Tussen Juni en September opnieuw Oostelijker, en tussen September en eind December Westelijker. Op 21 December en 21 Juni staat om 12h de Zon pal in het Zuiden.

  • 4. Als je iedere dag op hetzelfde tijdstip de Zon zou fotograferen, welke figuur zou je dan bekomen ?
    Antwoord: je bekomt een soort van asymmetrische 8-vorm. Deze vorm noemen we een Analemma. Het animatiefilmpje die de stand van de Zon weergeeft om 12h 12m tussen 7 Februari en 3 Maart 2004 toont dus eigenlijk een stukje van het analemma voor het jaar 2004. We geven hieronder een figuur weer die het volledige analemma voor het jaar 2004 toont.

    Klik op de figuur om meer uitleg te krijgen over deze figuur.
    © 2004 by Sterrenwacht Sonnenburgh, Nederland


    Zie ook volgende internetbronnen:
  • Astronomy Picture of the Day (20 Maart 2003) - Sunrise Analemma
  • Viewing and Understanding the Analemma

    Vragen ?
    Contacteer ons op info at astrolab.be.

    © 2004 by AstroLAB IRIS, ACG vzw, Belgium