Zilveren Galilei-prijs 2004 toegekend aan Bruno Nolf !

Tijdens de algemene ledenvergadering van de VVS op 24 april 2004, in het jaar dat de VVS haar 60-jarig bestaan viert, ontving Bruno de zilveren Galilei-prijs. In een brief, hem toegestuurd van Christian Steyaert, de toenmalige VVS-voorzitter (nu is het Claude Doom) luidt het:  " Bruno Nolf, de dagelijkse brenger van de zon bij honderden VVS-leden, de maandelijkse bij alle VVS leden, en af en toe de ganse wereld, tot meerdere glorie van België, de VVS en haar zonnewaarnemers."

De zilveren medaille ziet er zo uit:

Bruno: Werkwijze bij het maken van mijn zonnefoto's

- Omschrijving van de gebruikte telescoop en apparatuur en filter

Een Celestron G8 (ook bekend als C8) 20cm sct op equatoriale montering : CG-5 meer bepaald, een kloon van de bekende Vixen Great Polaris montering. De montering is uitgerust met volgmoteren op beide assen, met een afstandsbediening voor eventuele fijne bijsturing. De foto's worden gemaakt met een Olympus C3000z digicam, met 3.3megapixels resolutie. Een degelijk toestel dat is uitgerust met driemaal optische zoom (later meer hierover) en een schroefdraad rond het objectief (belangrijk voor de gebruikte fotografeermethode). De zonnefilter is een Baader Astrosolar zonnefilter, met een diameter van 17cm. Dus niet de volledige telescoopdiameter, met als voornaamste reden : een verscherping van de beelden door het vergroten van de f-ratio van de telescoop, bij een brandpuntsafstand van 2030mm en een diameter van 17cm voor de filter is dit F11.9 (normaal bij 20cm is dit F10). Maar een mogelijk bijkomend voordeel is ook nog dat bij een kleinere filterdiameter de mogelijk "slechtere" buitenrand van de spiegel wordt ontzien. Ik zie in ieder geval verbetering in de beelden met deze kleinere filterdiameter. De filter geeft een mooi helder, wit zonnebeeld. Er is veel contrast zichtbaar met deze filter, zo kun je ook nog de fakkelgebieden zien die meestal zichtbaar zijn aan de randen van de zonneschijf, en hij laat genoeg licht door om korte sluitertijden te gebruiken met m'n camera (tot minimum 1/800s bij mijn camera). Er is echter ook nog een fotografische versie van de Baader filter, die nog veel kortere sluitertijden (1/2000s tot 1/4000s)  toelaat voor nog véél scherpere foto's, maar deze laat dan weer zodanig veel licht door dat mijn camera er niet op gerekend  is met z'n (in verhouding) langere sluitertijden. De gebruikte fotografeermethode is beter bekend als "afocale fotografie" of ook nog "oculairprojectie" , waar er dus nog een lenzen of optisch systeem aanwezig is tussen het brandpunt van de telescoop en het beeldvlak van de digicam. Dit "optisch systeem"  is in mijn geval dus een oculair. De "focale fotografie" duidt aan dat de camera rechtstreeks gekoppeld is aan een telescoop. Probleem is wel dat je met de meeste "point-and-shoot" digicams vaste lenzen hebt waar je dus niet anders dan met oculairprojectie kunt werken, maar tegenwoordig zijn er al veel systemen die afocale fotografie mogelijk maken door middel van  een speciaal aangepaste adapter met ofwel oculairen die je rechtstreeks kunt vastschroeven aan het objectief, als ze van een schroefdraad voorzien natuurlijk of door bevestigingsbeugels of -klemmen die het oculair vastklemmen en dat net voor het objectief plaatsen. Dat laatste systeem is wat omslachtiger en bij het verwisselen van oculair is dit dus wat meer werk. Ik werk met een oculair van het merk "Scopetronix" dat rechtstreeks kan bevestigd worden aan de camera. Op deze site : www.scopetronix.com kun je vele soorten van oculairadapters vinden om aan afocale fotografie te doen. Tot hier de gebruikte instrumenten.

- Werkwijze

Eerst richt ik de kijker naar de zon (door in een 8x 50 zoeker voorzien van een kleinere zonnefilter te kijken) en centreer de zonneschijf in het oculair. Dan  koppel ik de digicam vast aan het oculair, het is een 40mm oculair, dat ongeveer een 50x vergroting geeft van de zonneschijf. Dan schakel ik de camera in en kijk nu naar het beeld van de zonneschijf op het lcd scherm. Om storend licht te vermijden gebruik ik meestal een doek om over m'n hoofd te leggen (een donker doek) om gemakkelijker te kunnen werken met het lcd schermpje. Dat is zodanig klein dat je het best die doek gebruikt om goed te kunnen scherp te stellen. Hoe bekom je nu een scherp beeld ? Er zijn hier veel verschillende methodes voor vermoed ik , maar ik gebruik nog altijd dezelfde manier : zo veel mogelijk inzoomen (beste is als je digicam optische zoom heeft) en daarop scherpstellen met de focusseerinrichting van je telescoop. Ik laat m'n camera op Auto focus staan, en niet op Manuele focus. Er zijn er die de telescoop op MF zetten en dan op "oneindig" ofwel zetten de camera op "Macro" modus. Dat heb ik al geprobeerd, maar ik vind de inzoommethode nog altijd de beste. Het beste is als je kunt scherpstellen op een aanwezige zonnevlek en hoe groter die is hoe beter. Anders kun je op de rand van de zonneschijf scherpstellen tot je een mooi egale rand hebt. Daarna zoom ik weer uit tot de zon het lcd schermpje zo veel mogelijk vult en de randen van de schijf zichtbaar blijven. Daarna pas ik de belichting zodanig aan dat ik met een zo kort mogelijke sluitertijd kan fotograferen, in het beste geval 1/800s. Dit geeft scherpere foto's. Soms zet ik de camera op voorkeuze-instelling en kies zelf 1/800 s ongeacht de belichting. Dan neem ik een tiental foto's, soms meer en zet die dan over op m'n pc (geheugenkaartlezer aangesloten aan de pc). Dan bekijk ik de foto's één voor één tot een goed exemplaar is gevonden. Wat is goed? Een foto met scherpe randen, veel contrast en scherpe zwarte vlekken. Die springen er meestal al uit in de voorbeschouwingen van alle foto's. Deze foto(s) bewerk ik dan wat verder in Olympus Camedia Software (bijgeleverd bij de camera) en beperk me tot het controleren van de correcte oriëntering van de zonneschijf (noord boven en oost links) aan de hand van de foto's op de SOHO site of spaceweather (indien ze beschikbaar zijn) en een klein beetje verscherpen, een klein beetje contrast toevoegen en daar is het mee gedaan. Je kunt ook "photoshoppen" maar daar kun je gemakkelijk te ver in gaan. Ik verkies een natuurlijke look, een niet gekunsteld beeld dat zo veel mogelijk het beeld in je oculair benaderd. Daarna verstuur ik de beelden (in verkleind formaat, de originelen zijn 2048x 1536 pixels groot in hoogste resolutie, jpg) naar de vvs mailinglist, dr.Tony Philips van www.spaceweather.com en Rick Gosset van het ALPO; en tenslotte natuurlijk naar jou Rik en Franky Dubois van de Werkgroep Zon van de VVS.

- De kijker ...