1. Welke telescoop zou ik best aanschaffen?
2. Vergelijking van drie zonnefilters : Thousand Oaks, AstroSolar Mylar en Baader filters
1. Welke telescoop zou ik best aanschaffen?
Na enkele jaren of maanden intens een verrekijker gebruikt te hebben om de Maan, sterren en planeten gade te slaan, zal bij een sterk geïnteresseerd persoon toch de wens opduiken om een ‘iets’ groter toestel te bezitten. Er zijn echter zoveel eigenschappen te vergelijken dat de meesten het bos niet meer door de bomen zien.
Ik kan u echter niet vertellen wat de ideale telescoop voor u is; die bestaat immers niet! We zullen in wat volgt een aantal kenmerken vernoemen en verduidelijken zodat u voor uzelf een juiste beslissing kunt nemen. Dit artikel kan echter nooit volledig zijn omdat te veel factoren een rol kunnen spelen in uw eigen situatie zodat de ideale telescoop voor ieder verschillend zal zijn en ook steeds een compromis zal blijven.
Lees in ieder geval rustig verder. De vragen die opkomen kunt u kwijt op de geregelde vergaderingen of via deze website.
Soorten kijkers
1. De refractor of lenzenkijker
Bij veel mensen is dit de eerste kijker. Denk maar aan de kerstgeschenken, dan staan ze met bosjes te koop.
Een lenzenkijker bestaat uit 2 delen:
De refractor werkt door breking van het licht door de lens.
De kwaliteit van het oculair is minstens even belangrijk als die van de objectieflens.
2. De reflector of spiegelkijker
In tegenstelling tot de refractor werkt de reflector door weerspiegeling (reflectie) van het licht op een of meerdere spiegels: deze spiegels bestaan uit een glazen drager, geslepen volgens een zeer nauwkeurige vorm. Daarop is een aluminiumlaag met coating om voor de nodige reflectie te zorgen. Volgende soorten komen frequent voor.
a. Newtontelescoop
Dit is het meest gebruikt en goedkoopst. Het licht (vanop oneindige afstand) komt terecht op een parabolisch geslepen hoofdspiegel en wordt teruggekaatst in één punt voor de tubus. Er bevindt zich echter een vlakke secundaire spiegel op de optische as, geplaatst onder 45°, zodat de stralen 90° afgebogen worden en in het oculair terechtkomen.
b. Cassegrain-telescoop
Deze telescoop heeft geen vlakke secundaire spiegel maar een bolle, hyperbolische vorm en weerkaatst de stralenbundel door een gat in de hoofdspiegel. Soms is de kijker afgesloten aan de voorzijde met een vlak geslepen glasplaat.
c. Kuttertelescoop
Deze telescopen hebben geen componenten in het lichtpad van een andere spiegel en zal dus de resolutie en contrast behalen van een gemiddelde refractor. De hoofdspiegel kaatst de stralen onder een schuine hoek op een holle spiegel die zich buiten de kijkerbuis bevindt.
Johan Coussens
>> Artikel overgenomen uit AVK-Nieuwsbrief, 1999/5 , p. 129-131.
2. Vergelijking van drie zonnefilters : Thousand Oaks, AstroSolar Mylar en Baader filters
Ik heb ondertussen al de kans gehad om met 3 soorten zonnefilters te werken.
Dit zijn mijn bevindingen :
Ik heb tot ik recent de Baader kocht het meest de AstroSolar Mylar zonnefilter gebruikt . Deze was gemonteerd in een ring die paste op mijn Celestron G8 SCT. Tussentijds heb ik ook een Thousand Oaks glazen filter aangeschaft, maar daarover later meer. De Mylar geeft een redelijk helder beeld weer van de zonneschijf. Ik gebruikte de filter in de full aperture versie, waarbij je dus de volledige diameter bedekt met de filter. Je hebt er ook in off-axis versie waarbij er een kleiner oppervlak met filter wordt gebruikt.
Het beeld van de zonneschijf is wit en dus redelijk helder en ook bij grotere vergrotingen gaat er weinig licht verloren. De fakkelgebieden aan de rand van de zon zijn goed en contrastrijk zichtbaar en ook de granulatie is merkbaar. De penumbra van de zonnevlekken is zonder probleem zichtbaar. Fotografisch heb ik alleen maar goede ervaringen met deze filter gehad. De meeste van mijn foto's die op de site staan zijn met deze filter gemaakt.
De Baader is beschikbaar in formaten van 200mmx290mm en 1000mmx500mm, dus je moet zelf voor een houder zorgen. Deze filter geeft ook een wit uitzicht aan de zon en een zo mogelijk nog helderder beeld weer (full aperture), maar er treedt geen verlies op van details door de helderheid. Alle bovenvernoemde kenmerken (umbra, penumbra en granulatie en fakkelgebieden) zijn nog contrastrijker. Fotografisch stel ik vast dat mijn camera zich ook aanpast aan deze verhoogde helderheid : de foto's die ik nu al genomen heb zijn allemaal met kleinere diafragmawaarden genomen. Daar waar ik bij de Mylar bij waarden van F3.6 tot F4.4 zat voor foto's van de gehele zonneschijf, heb ik nu waarden van F6.9 en F7.1 meegemaakt. De (digitale) camera bepaalt namelijk zelf deze waarden. Ik denk er al aan om de diameter van het zonnefilteroppervlak te verminderen want door deze kleinere diafragmaopeningen zullen de details wat minder scherper worden. Ik heb ook al een filter gemaakt voor mijn 90mm refractor, wat al een goede diameter is voor zonnewaarnemingen.
Tenslotte de Thousand Oaks filter: Deze werd geleverd in een houder die past op het objectief van de G8. Visueel is deze het aangenaamste om mee te kijken, alle details zijn zeer goed zichtbaar tot aan de rand van de zonneschijf. Het beeld is oranjekleurig en donkerder dan met de bovenvermelde folies. Bij grotere vergrotingen merk je dat meteen. Fotografisch moet deze glazen (full aperture) filter wel enorm onderdoen voor de Mylar en de Baader. De meeste details gaan bij de foto's die ik al heb genomen helemaal verloren. Umbra en penumbra zijn bijna niet meer te onderscheiden van elkaar en de fakkelgebieden aan de rand van de zonneschijf verdwijnen compleet. Ik heb eigenlijk nog geen enkele echt geslaagde foto gemaakt van de zon met deze filter: ik verlies altijd contrast en scherpte. Ook op het net en in astro-magazines heb ik eerlijk gezegd nog geen enkele mooie foto gezien genomen met een glazen filter. Misschien heeft het te maken met het kleur?
Wat het gebruik van de filters betreft : De kunststof filters moeten met zorg behandeld worden. Probeer elk contact met de vingers op de folie te vermijden. De folie is redelijk sterk maar kijk toch maar uit met scherpe voorwerpen. Als je de folie in een zelfgemaakte houder monteert, mag je de folie niet te veel opspannen, laat hem eerder wat "los" zitten, dat kan geen kwaad. Meestal zit er wel een uitgebreide handleiding bij elke zonnefilter, maar niet altijd in het Nederlands. De glazen zonnefilter moet je behandelen zoals je moeders beste porselein...
Een conclusie zou kunnen zijn: De AstroSolar Mylar en Baader filters zijn geduchte concurrenten, met een lichte voorsprong voor de Baader wat het visuele betreft. Fotografisch is de Mylar wat "cameravriendelijker". De Thousand Oaks is visueel de topper, maar fotografisch niet zo goed.
Bruno Nolf, 17-9-2001